# Vliegtuig administratie "Papierwerk houd je vliegtuig in de lucht" of "zonder papieren kan hij niet vliegen" wordt wel eens benoemd. In principe is dat ook zo, zonder de juiste papieren mag er niet gevlogen worden. **Welke papieren heb je nodig aanboord van je vliegtuig?** \- BVI Bewijs van inschrijving (registratie van het vliegtuig in het luchtvaart register. \- BvL Bewijs van luchtwaardigheid. \- RL Radiovergunning (indien het toestel is voorzien van vaste radio apparatuur) \- FM Vliegtuig Handboek (met daarin de benodigde toevoegingen) \- ZW Actueel weegrapport met gewicht en balans gegevens. \- AI Verzekeringsbewijs \- Vliegtuig journaal / logboek (met genoteerde vluchten, uren, starts maar ook opgemerkte defecten/ klachten afgetekend) **Welke papieren zijn benodigd voor het onderhoud?** Dit betreft veelal onderhouds informatie zoals: \- WJ (werkplaatsjournaal, ook wel Work-order) \- JR (jaarinspectie rapport, ook wel MIP=Minimum Inspection Program) \- MI (motorinspectie rapport, indien van toepassing) \- MT (motortoevoegingeninspectie rapport, indien van toepassing) \- PI (propellerinspectie rapport, indien van toepassing) \- RS (release to service) # Documentatie types # ARC inspectie Elk vliegtuig heeft een jaarlijkse ARC-inspectie nodig: Airworthiness Review Certificate. Bij de ARC-inspectie wordt voornamelijk gekeken of alle administratieve zaken op orde zijn, maar ook het vliegtuig wordt bekeken. Deze moet natuurlijk wel compleet zijn en in een vliegbare toestand verkeren. De ARC-inspectie kan alleen worden uitgevoerd door een gecertificeerde ARC-inspecteur. Hij of zij gebruikt daarbij een checklist. Die checklist wordt hieronder toegelicht. [![image.png](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/scaled-1680-/image.png)](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/image.png) De volgende informatie moet worden aangeleverd door de eigenaar aan de ARC-inspecteur: 1\) De registratie, serienummer, enz. 2\) De bestandsnaam, zoals die is opgeslagen in onze documentendatabase in Fork. 3\) De datum van de laatste uitgebrachte revisie van het vlieghandboek. Dit kan ook de originele eerste release zijn, als er alleen maar kleine updates zijn geweest. 4\) Als er updates zijn geweest, dan hebben die updates een revisienummer in het vlieghandboek. Je levert dan revisienummer en datum aan. 5\) De naam van de eigenaar/houder. 6\) Het KNVvL-nummer van de eigenaar/houder De ARC-inspecteur checkt vervolgens de volgende items: [![image.png](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/scaled-1680-/QShimage.png)](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/QShimage.png) Alle starts dienen in het vliegtuigjournaal te zijn vermeld. Bij elke vliegdag dient een handtekening te staan voor de dagelijkse-inspectie. De uren en starts dienen onderaan elke bladzijde te zijn getotaliseerd. [![image.png](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/scaled-1680-/hPtimage.png)](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/hPtimage.png) Als er een nieuw handboek voor het vliegtuig is, dan dient dit bij het vliegtuig aanwezig te zijn. Je mag dan niet meer het oude gebruiken, tenzij dit anders staat aangegeven in de Type Certificate Data Sheet (TCDS) van het vliegtuig. Je kan de TCDS van je vliegtuig waarschijnlijk vinden via deze site: [https://members.gliding.co.uk/airworthiness-2/tcds-type-certificates/](https://members.gliding.co.uk/airworthiness-2/tcds-type-certificates/) Heb je bijvoorbeeld een modificatie aan het vliegtuig aangebracht, zoals winglets, dan hoort daar waarschijnlijk ook een aanpassing bij in het vlieghandboek. Het handboek moet ook bijgewerkt zijn als een Airworthiness Directive (AD) van EASA dat voorschrijft. [![image.png](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/scaled-1680-/dp6image.png)](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/dp6image.png) In je onderhoudsprogramma staat welke steeds terugkerende onderhoudstaken uitgevoerd dienen te worden. Denk dan aan het laten overhaulen van de riemen en de haken. Denk ook aan het vervangen van remleidingen en controleren/vervangen van stuurkabels, enz. Wij houden deze zaken bij in het bedrijfstijdenoverzicht. Document dat de ARC-inspecteur wil zien: \- OV (overzicht) [![image.png](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/scaled-1680-/PHEimage.png)](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/PHEimage.png) Op bladzijde 42 van het journaal worden de klachten en defecten genoteerd. Bij een defect is het vliegtuig grounded en dus niet meer luchtwaardig. Bij de ARC-inspectie mogen er geen defecten meer open staan. Defecten dienen te zijn verholpen en te zijn vrijgegeven middels de juiste documenten. Voor het vrijgeven van een reparatie gebruiken we het [workorder/CRS-document](https://tgi.zweefvliegen.nu/storage/zesfiles/Onderhoud/TC-vlieg/WO_CRS_zes_v1.doc "workorder/CRS-document"). In het journaal wordt dan naar dit document verwezen. [![image.png](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/scaled-1680-/M6gimage.png)](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/M6gimage.png) Controleer op de website van EASA of er nog nieuwe AD's zijn uitgebracht en controleer of ze van toepassing zijn op dit vliegtuig. Ook op de website van de fabrikant kunnen nieuwe AD's of TM's staan vermeld. Als ze niet zijn vastgelegd in een AD, dan zijn ze niet verplicht. Het is echter niet verstandig om ze volledig te negeren. Als de AD/TM verplicht is, dan dient deze toegepast te worden binnen de gestelde tijd. Daarna is het toestel grounded, totdat de AD is uitgevoerd. Tevens dient bijgehouden te worden wanneer er een modificatie is uitgevoerd op het vliegtuig (instrumenten, lakoverhaul, etc). Document dat de ARC-inspecteur wil zien: \- MS (modificatie status) [![image.png](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/scaled-1680-/Jdximage.png)](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/Jdximage.png) Als er een modificatie is uitgevoerd aan het vliegtuig (denk bijvoorbeeld aan het inbouwen van een flitser) dan dient dit te zijn vastgelegd middels een [Form123](https://tgi.zweefvliegen.nu/storage/zesfiles/Onderhoud/TC-vlieg/form123.docx) en een [Certificate Release to Service](https://tgi.zweefvliegen.nu/storage/zesfiles/Onderhoud/TC-vlieg/WO_CRS_zes_v1.doc) (CRS). Als er een (verplichte) AD is uitgevoerd, dan moet dit ook netjes zijn vastgelegd middels een workorder en CRS. Tevens dient dan de Modificatie Status (MS) bijgewerkt te worden. Deze MS is een lijst van alle uitgevoerde wijzigingen. Denk dan aan alle TMs, lakoverhaul, instrumentenoverhaul, inbouw van instrumenten, kortom, elke wijziging aan het vliegtuig. Het geeft de levensloop van het vliegtuig weer. Document dat de ARC-inspecteur wil zien: \- SC (Form123: Standard Change / Standard Repair) \- RS (Release to Service, eventueel in combinatie met een WorkOrder) [![image.png](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/scaled-1680-/isXimage.png)](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/isXimage.png) In je bedrijfstijdenoverzicht staat een opsomming van onderdelen met een beperkte gebruikstijd. Deze gebruikstijd mag niet zijn overschreden. Denk dan aan riemen en haken en eventueel stuurkabels en remleidingen of remvloeistof. Document dat de ARC-inspecteur wil zien: \- F1 (Form1 van ieder life-limited component) [![image.png](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/scaled-1680-/SCcimage.png)](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/SCcimage.png) Is het vliegtuig in de werkruimte geweest voor regulier onderhoud of voor een reparatie, dan dient dit te zijn vastgelegd in een workorder. Deze dient te worden voorzien van een handtekening en brevetnummer van een bevoegd persoon. Dat mag de eigenaar zijn als er alleen Pilot/Owner Maintenance is gedaan (POM). Anders dient een bevoegd technicus af te tekenen. Eens per jaar dient het vliegtuig te worden gecontroleerd aan de hand van de jaarinspectiestaat. Dit valt ook onder onderhoud. Denk dan ook aan eventueel verplicht onderhoud van componenten van het vliegtuig, zoals softwareupdates van de Flarm. Op het jaarinspectieformulier dient op elke pagina een datum en handtekening te staan. Op de laatste pagina dient naast de datum en handtekening ook de naam van de ondertekenaar te staan en zijn/haar licentienummer (technicus) of vliegbrevetnummer (indien POM). Na het onderhoud dient dit te worden vrijgegeven middels een [Certificate Release to Service](https://tgi.zweefvliegen.nu/storage/zesfiles/Onderhoud/TC-vlieg/WO_CRS_zes_v1.doc) (CRS). Document dat de ARC-inspecteur wil zien: \- WJ (werkplaatsjournaal, ookwel Workorder) \- JR (jaarinspectie rapport, ookwel MIP=minimum inspection program) \- MI (motorinspectie rapport, indien van toepassing) \- MT (motortoevoegingeninspectie rapport, indien van toepassing) \- PI (propellerinspectie rapport, indien van toepassing) \- RS (release to service) [![image.png](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/scaled-1680-/HaWimage.png)](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/HaWimage.png) Als er niets is gewijzigd aan het vliegtuig, dan mag aangenomen worden dat de ligging van het zwaartepunt niet is veranderd. Als er wel iets is gewijzigd aan het vliegtuig kan dit ook impact hebben op de ligging van het zwaartepunt. In dat geval dient er een herberekening van de ligging van het zwaartepunt te worden uitgevoerd (mag door de eigenaar) of een volledig nieuwe weging door een technicus te worden uitgevoerd. Vergeet dan ook niet om een update te doen van de inventarislijst. Beide dienen dezelfde datum te hebben. Bij een inventarislijst hoort een weegrapport met dezelfde datum! Document dat de ARC-inspecteur wil zien: \- ZW (weegrapport) \- IV (inventarislijst) [![image.png](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/scaled-1680-/623image.png)](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/623image.png) De TCDS dient voorhanden te zijn en er moet nagegaan worden of alle verplichte instrumenten aanwezig zijn. Denk dan aan snelheidsmeter, hoogtemeter, enz. Voor vliegtuigen met een motor moet er een kompas aanwezig zijn. Vliegtuigen met een kompas dienen een swingtabel te hebben. Indien de afwijking tussen de 5 en 10 graden is, dan dient er een deviatietabel zichtbaar in de cockpit te zijn geplaatst. Indien de afwijking meer dan 10 graden is, dan moet dit worden gecompenseerd middels de magneetjes in het kompas. Is dit niet te realiseren (bijvoorbeeld door een luidspreker die te dichtbij is geplaatst), dan dient de configuratie aangepast te worden zodat er weer wordt voldaan aan de verplichte configuratie. Document dat de ARC-inspecteur wil zien: \- TC (Type Certificate Data Sheet) [![image.png](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/scaled-1680-/8Vdimage.png)](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/8Vdimage.png) Als het vliegtuig een motor heeft, dan dient er ook een geluidscertificaat (No-noise Certificate) bij de boordpapieren aanwezig te zijn. Document dat de ARC-inspecteur wil zien: \- NN (no-noise certificate) [![image.png](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/scaled-1680-/2Ufimage.png)](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/2Ufimage.png) Alle boorddocumenten dienen bij het vliegtuig aanwezig te zijn. Naast het Certiciate of Airworthiness (bewijs van luchtwaardigheid) en het Certificate of Registration (bewijs van inschrijving), dienen ook weegrapport en inventarislijst bij de vliegpapieren aanwezig te zijn. Tevens zorg je dat het verzekeringsbewijs van de KNVvL bij je boordpapieren aanwezig is. Ook de machtiging voor het gebruik van de luchtvaartfrequenties. Voor het gemak voegen wij ook de bedrijfstijdenlijst en overzicht van verval luchtwaardigheid toe aan het journaal, zodat wij snel kunnen zien wanneer de luchtwaardigheid vervalt (uren, starts, datum). Document dat de ARC-inspecteur wil zien: \- CR (certificate of registration) \- CA (certificate of airworthiness) \- FM (flight manual) **Naast al het papierwerk moet ook het vliegtuig zelf bekeken worden.** [![image.png](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/scaled-1680-/2Jnimage.png)](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/2Jnimage.png) De registratie moet duidelijk leesbaar aanwezig zijn aan de buitenzijde van het vliegtuig. De registratie moet ook duidelijk afleesbaar zijn in de cockpit (een stickertje op het instrumentenbord). Alle schakelaars dienen te zijn voorzien van een sticker waar ze voor zijn en in welke stand ze "aan" zijn. Alle zekeringhouders dienen te zijn voorzien van een sticker waar ze voor zijn en welke waarde ze moeten hebben. De zekering moet kloppen met de sticker. Er moet een duidelijk leesbare sticker op het instrumentenbord aanwezig zijn met de registratie van het vliegtuig. Dit kan handig zijn als je je registratie niet weet en je een Air Traffic Controller (bijvoorbeeld Dutch Mil) moet oproepen. Alle verplichte stickers dienen in de cockpit aanwezig te zijn, welke zijn voorgeschreven door het vlieghandboek. Staan ze niet voorgeschreven (oudere vliegtuigen), dan dienen de standaard stickers aanwezig te zijn: kleppen (in/uit/rem), ontkoppelknop, voetenstuurverstelling, trim, ventilatie, kapafwerp. De vliegsnelheden sticker moet aanwezig zijn. Zo ook die van min/max gewicht. De snelheidsmeter heeft een groen/gele rand. De overgangen dienen te kloppen met het vlieghandboek en de sticker in het vliegtuig. De labels van de riemen moeten nog duidelijk afleesbaar zijn. Er moet een metalen brandplaatje aan het vliegtuig gemonteerd zijn. Dit plaatje moet serienummer en registratienummer bevatten. Als er een kompas aanwezig is, dient er een deviatietabel zichtbaar afleesbaar te zijn als de afwijking tussen de 5 en 10 graden is. [![image.png](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/scaled-1680-/vIvimage.png)](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/vIvimage.png) ZIjn, indien dat controleerbaar is, alle modificaties toegepast? [![image.png](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/scaled-1680-/yCcimage.png)](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/yCcimage.png) Zijn er geen cameramounts aangebracht waar dat niet mag? Zijn alle afwateringsgaatjes aanwezig en open? Zijn de statische poorten open? Geen losse bedrading? Alles goed geborgd? [![image.png](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/scaled-1680-/Bawimage.png)](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/Bawimage.png) Het hele vliegtuig wordt nagelopen of alles er goed uit ziet. De banden moeten op spanning en gemarkeerd zijn (slipmark moet aanwezig zijn en mag niet verschoven zijn). Is er een deukenlijst van de vleugels aanwezig? [![image.png](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/scaled-1680-/73Bimage.png)](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/73Bimage.png) De inventarislijst moet kloppen met wat er in het vliegtuig zit. De inventarislijst en weegrapport moeten bij de boordpapieren aanwezig zijn. Ze moeten tevens dezelfde datum hebben. De min/max gewicht sticker in het vliegtuig moet overeenkomen met het weegrapport. [![image.png](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/scaled-1680-/qcGimage.png)](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-05/qcGimage.png) Er moet aangetoond kunnen worden dat het onderhoudsprogramma is nagelopen of het nog wijzigingen behoeft. Het makkelijkst is om dit mee te nemen tijdens het winteronderhoud of tijdens de jaarinspectie. Het moet in ieder geval zijn vastegelegd. Document dat de ARC-inspecteur wil zien: \- OP (onderhoudsprogramma) \- PO (Pilot Owners, ieder voorzien van vliegbrevetnummer en handtekening) # BVI (Bewijs van inschrijving) Het BvI geeft aan dat het zweefvliegtuig staat ingeschreven in het Nederlandse luchtvaartregister (type, registratie en eigenaar). De inschrijving is eenmalig en wordt pas verwijderd als het vliegtuig weer wordt uitgeschreven. Dit gebeurt bijvoorbeeld na verkoop naar het buitenland of als het toestel definitief niet meer luchtwaardig is. # BVL (bewijs van luchtwaardigheid) Wanneer voor een toestel een bewijs van luchtwaardigheid wordt aangevraagd in een Europees land moet de Bevoegde autoriteit (bij ons ILT) onderzoeken of het toestel overeenstemt met het TCDS en de handboeken: - Is het toestel in overeenstemming met het TCDS en de handboeken? - Zijn er modificaties of reparaties uitgevoerd en zo ja, zijn die uitgevoerd volgens geldige richtlijnen en werkmethodes en zijn ze correct gedocumenteerd? - Zijn alle handboeken aanwezig en up to date? - Zijn alle verplichte onderhoudstaken uitgevoerd en correct gedocumenteerd? Indien het toestel hieraan voldoet krijgt het toestel een **Bewijs van Luchtwaardigheid** (EASA form 25, Certificate of Airworthiness). Een voorbeeld van een BVL: [![image.png](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-08/scaled-1680-/image.png)](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-08/image.png) # Vliegtuig Journaal In het journaal wordt het aantal starts en vlieguren bijgehouden. Door dit consequent bij te houden ontstaat een goed overzicht van het aantal uren tot de volgende inspectie. Tevens worden in het Journaal klachten en defecten gemeld. Let op: met een klacht kan gevlogen worden, met een defect niet. Indien een defect niet meteen kan worden verholpen kan deze door een bevoegd technicus op de lijst met uitgestelde defecten worden geplaatst. De gezagvoerder van een vliegtuig zorgt ervoor dat na afloop van de vlucht het journaal (het blauwe boekje) wordt bij gehouden. Hij vermeldt daarin: 1. de datum, de plaats en het tijdstip van aanvang en einde van de vlucht; 2. de duur van de vlucht; 3. de aard van de vlucht; 4. de naam en taak van elk lid van het boordpersoneel; 5. eventuele klachten of defecten en technische storingen, opgelopen schade en verrichte herstellingen die tijdens de vlucht zijn voorgekomen, respectievelijk zijn uitgevoerd; 6. ongevallen, bijzondere voorvallen en overschrijding van de gestelde gebruiksgrenzen die zich hebben voorgedaan; 7. de handtekening van de gezagvoerder. **Opmerking:** Een vliegtuig moet in een **luchtwaardige staat** gehouden worden. Een vliegtuig is niet meer luchtwaardig als het beschadigd is of z'n gebruiksgrenzen (die in het vliegtuighandboek staan) heeft overschreden. Een vliegtuig moet in een **luchtwaardige staat** gehouden worden. Een vliegtuig is niet meer luchtwaardig als het beschadigd is of z'n gebruiksgrenzen (die in het vliegtuighandboek staan) heeft overschreden. Vroeger vermelden we in het vliegtuiglogboek klachten en defecten. Bij een klacht mocht je doorvliegen bij een defect niet. **De huidige wet kent geen klachten maar alleen defecten**. De defecten worden verdeeld in defecten die voor de eerstvolgende vlucht verholpen moeten zijn omdat ze de vliegveiligheid beïnvloeden en defecten die geen gevaar voor de vliegveiligheid vormen en uitgesteld mogen worden. Een voorbeeld van een journaal: [![image.png](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-08/scaled-1680-/FJximage.png)](https://wiki.zweefvliegen.nu/uploads/images/gallery/2026-08/FJximage.png) # RL (Radiolicentie) Communicatie- en navigatieradio’s in luchtvaartuigen maken gebruik van een deel van de beschikbare radiofrequentieruimte. Voor dit gebruik is per luchtvaartuig een internationale ‘Aircraft Radio Station License‘ (ARSL) vereist. Indien slechts gebruik wordt gemaakt van de recreatieve luchtvaartfrequenties (zie hoofdstuk 8.6 Instrumenten) is een ‘Vergunning Categorie Recreatieve Luchtvaartfrequenties’ voldoende. Onder deze vergunning valt ook het gebruik van de transponder, maar niet van een eventueel noodbaken, de z.g. Emergency Locator Transmitter (ELT). De vergunning wordt voor vijf jaar afgegeven door de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur in Groningen ([www.rdi.nl](http://www.rdi.nl/)) en is alleen geldig binnen Nederland. Wil je ook gebruik maken van de andere luchtvaartfrequenties, dan dien je alsnog een vergunning in de categorie ‘Beperkte- of volledige toegang’ aan te vragen; de ARSL zit hierbij in. Het hebben van een ARSL ontslaat de gebruiker van de radio niet van het hebben van een radiotelefoniebevoegdheid indien deze met de radio wil zenden op andere dan de vrijgegeven zweefvliegfrequenties. Actuele informatie omtrent spectrumgebruik voor luchtvaartuigen in het algemeen en zweefvliegtuigen in het bijzonder, kan je vinden op de website van Agentschap Telecom (www.agentschaptelecom.nl).